Chiều cao của trẻ không tăng đều trong suốt 18 năm đầu đời. Thực tế, 0–6 tuổi chính là giai đoạn vàng phát triển chiều cao, quyết định nền tảng thể chất lâu dài. Nếu bỏ lỡ giai đoạn này, việc “bù chiều cao” sau đó sẽ rất khó khăn.

Theo khuyến nghị từ World Health Organization, 1.000 ngày đầu đời (từ khi mang thai đến 2 tuổi) và toàn bộ giai đoạn mầm non đóng vai trò then chốt trong tăng trưởng thể chất.

Dưới góc nhìn của một dược sĩ chuyên tư vấn dinh dưỡng nhi khoa, tôi xin chia sẻ những điều cha mẹ cần làm để không bỏ lỡ giai đoạn vàng này.

Vì Sao 0–6 Tuổi Được Gọi Là “Giai Đoạn Vàng”?

Trong 6 năm đầu đời:

• Trẻ tăng trưởng nhanh nhất sau giai đoạn sơ sinh

• Sụn tăng trưởng hoạt động mạnh

• Hệ tiêu hóa và miễn dịch đang hoàn thiện

• Thói quen dinh dưỡng và giấc ngủ được hình thành

Nếu trẻ thiếu dinh dưỡng kéo dài trong giai đoạn này, nguy cơ thấp còi sẽ tăng cao. Theo số liệu từ UNICEF, suy dinh dưỡng thấp còi vẫn là vấn đề đáng lo ngại tại nhiều quốc gia đang phát triển.

1. Tối Ưu Dinh Dưỡng Ngay Từ Những Năm Đầu

Dinh dưỡng là yếu tố môi trường quan trọng nhất ảnh hưởng đến chiều cao.

🔹 0–2 tuổi: Nền tảng quyết định

• Nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn 6 tháng đầu

• Ăn dặm đúng thời điểm (6 tháng)

• Đảm bảo đủ đạm, chất béo tốt, vi chất

🔹 2–6 tuổi: Giai đoạn tăng tốc

Trẻ cần:

• Protein chất lượng cao

• Canxi

• Vitamin D3

• Vitamin K2

• Kẽm

Theo khuyến nghị của American Academy of Pediatrics, trẻ nên được cung cấp đa dạng thực phẩm tự nhiên trước khi nghĩ đến bổ sung thực phẩm chức năng.

👉 Góc nhìn Dược sĩ Đại Minh: Tôi thường thấy trẻ biếng ăn kéo dài nhưng phụ huynh chỉ tập trung bổ sung canxi, trong khi vấn đề thực sự là thiếu kẽm hoặc rối loạn tiêu hóa.

2. Xây Dựng Thói Quen Ngủ Trước 21h30

Hormone tăng trưởng (GH) tiết mạnh nhất vào ban đêm, đặc biệt từ 22h–2h sáng.

Nếu trẻ:

• Ngủ muộn

• Ngủ không đủ 10–13 giờ/ngày

• Dùng thiết bị điện tử trước khi ngủ

→ Quá trình tăng trưởng sẽ bị ảnh hưởng.

Theo National Sleep Foundation, trẻ mầm non cần ngủ đủ và ngủ sâu để đảm bảo phát triển tối ưu.

3. Khuyến Khích Vận Động Mỗi Ngày

Vận động giúp:

• Kích thích hormone tăng trưởng

• Tăng mật độ xương

• Hỗ trợ tiêu hóa

Theo Centers for Disease Control and Prevention, trẻ nên vận động ít nhất 60 phút/ngày.

Các hoạt động phù hợp:

• Chạy nhảy ngoài trời

• Đạp xe

• Bơi lội

• Leo trèo

👉 Lời khuyên thực tế: Đừng để trẻ ngồi quá lâu với màn hình điện tử.

4. Theo Dõi Biểu Đồ Tăng Trưởng Định Kỳ

Cha mẹ không nên đánh giá chiều cao bằng cảm tính.

Hãy:

• Đo chiều cao mỗi 3 tháng

• So sánh theo biểu đồ tăng trưởng chuẩn của WHO

• Theo dõi tốc độ tăng trưởng (cm/năm)

Nếu trẻ tăng dưới 4–5 cm/năm, nên đưa đi kiểm tra chuyên khoa.

5. Kiểm Soát Cân Nặng Hợp Lý

Thừa cân có thể dẫn đến dậy thì sớm, khiến sụn tăng trưởng đóng sớm.

Chiều cao bền vững không đến từ việc “nuôi cho mập” mà đến từ dinh dưỡng cân đối.

6. Hạn Chế Lạm Dụng Thực Phẩm Chức Năng

Nhiều sản phẩm quảng cáo “cao vượt trội sau 3 tháng” nhưng không có bằng chứng rõ ràng.

Quan điểm của tôi:

Không có sản phẩm nào thay thế được dinh dưỡng, vận động và giấc ngủ.

Bổ sung vi chất chỉ nên thực hiện khi có nguy cơ thiếu hụt hoặc theo tư vấn chuyên môn.

Dấu Hiệu Cảnh Báo Trẻ Có Nguy Cơ Thấp Còi

Cha mẹ nên lưu ý nếu trẻ:

• Thấp hơn nhiều so với chuẩn cùng tuổi

• Tăng trưởng chậm liên tục

• Biếng ăn kéo dài

• Hay ốm vặt

Phát hiện sớm giúp can thiệp kịp thời trong chính giai đoạn vàng.

KẾT LUẬN TỪ DƯỢC SĨ ĐẠI MINH

Giai đoạn 0–6 tuổi là cơ hội quan trọng nhất để trẻ đạt được chiều cao tiềm năng di truyền. Nếu chăm sóc đúng cách trong giai đoạn này, trẻ sẽ có nền tảng vững chắc cho tuổi dậy thì và trưởng thành.

Cha mẹ cần nhớ 4 nguyên tắc cốt lõi:

✔ Dinh dưỡng đầy đủ và cân đối
✔ Ngủ trước 21h30
✔ Vận động mỗi ngày
✔ Theo dõi tăng trưởng định kỳ

Chăm sóc khoa học hôm nay chính là đầu tư cho chiều cao và sức khỏe bền vững của trẻ mai sau 🌱