Ung thư xương ở trẻ em là bệnh lý ác tính hiếm gặp nhưng lại có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, khả năng vận động và sự phát triển của trẻ. Nhiều phụ huynh thắc mắc vì sao bệnh này lại thường xuất hiện ở trẻ em và thanh thiếu niên, đặc biệt trong giai đoạn tăng trưởng mạnh.

Dưới góc nhìn của Dược sĩ Đại Minh – chuyên gia tư vấn phát triển chiều cao, hiểu đúng về nguyên nhân và cơ chế hình thành ung thư xương sẽ giúp phụ huynh nhận biết sớm dấu hiệu bất thường và đưa trẻ đi thăm khám kịp thời.

TỔNG QUAN VỀ UNG THƯ XƯƠNG Ở TRẺ EM

Ung thư xương ở trẻ em là tình trạng các tế bào xương phát triển bất thường và mất kiểm soát, hình thành khối u ác tính trong xương. Bệnh thường gặp nhất ở hai nhóm:

• Trẻ em đang trong độ tuổi tăng trưởng nhanh

• Thanh thiếu niên trong giai đoạn dậy thì

Hai loại ung thư xương phổ biến ở trẻ gồm:

• Sarcoma xương (osteosarcoma) – loại phổ biến nhất

• Sarcoma Ewing – loại phổ biến thứ hai

Các khối u này thường xuất hiện ở xương dài, đặc biệt tại các vị trí đang phát triển mạnh như:

• Xương đùi gần đầu gối

• Xương chày

• Xương cánh tay gần khớp vai

Mặc dù bệnh hiếm gặp, ung thư xương vẫn cần được chú ý vì có khả năng di căn nếu không phát hiện sớm.

VÌ SAO UNG THƯ XƯƠNG THƯỜNG GẶP Ở TRẺ EM?

Có nhiều yếu tố giải thích tại sao ung thư xương lại xuất hiện nhiều hơn ở trẻ em và thanh thiếu niên.

XƯƠNG PHÁT TRIỂN RẤT NHANH TRONG GIAI ĐOẠN TĂNG TRƯỞNG

Trẻ em và thanh thiếu niên là nhóm tuổi có tốc độ phát triển xương nhanh nhất trong cuộc đời.

Trong quá trình này:

• Các tế bào tạo xương liên tục phân chia

• Xương dài ra nhanh chóng để tăng chiều cao

Khi tế bào phân chia nhanh, nguy cơ xuất hiện lỗi trong DNA của tế bào xương cũng tăng lên. Những lỗi này có thể khiến tế bào phát triển mất kiểm soát và hình thành khối u.

Đây là lý do vì sao ung thư xương thường xuất hiện trong giai đoạn tăng trưởng mạnh, đặc biệt từ 10 đến 16 tuổi.

KHỐI U THƯỜNG XUẤT HIỆN Ở VÙNG ĐẦU XƯƠNG ĐANG PHÁT TRIỂN

Ở trẻ em, xương có các đĩa tăng trưởng nằm ở đầu xương dài. Đây là khu vực giúp xương dài ra theo chiều dọc.

Tuy nhiên, đây cũng là vùng có:

• tốc độ phân chia tế bào cao

• hoạt động chuyển hóa mạnh

Chính vì vậy, các khối u xương thường hình thành tại những vị trí như:

• đầu dưới xương đùi

• đầu trên xương chày

• đầu trên xương cánh tay

Những khu vực này tương ứng với các khớp lớn như đầu gối và vai.

YẾU TỐ DI TRUYỀN

Một số trường hợp ung thư xương ở trẻ em có liên quan đến đột biến gen di truyền.

Một số hội chứng di truyền có thể làm tăng nguy cơ ung thư xương bao gồm:

U NGUYÊN BÀO VÕNG MẠC

Đây là loại ung thư mắt thường xuất hiện ở trẻ nhỏ. Trẻ mắc bệnh này có nguy cơ cao hơn mắc ung thư xương sau này.

HỘI CHỨNG LI-FRAUMENI

Đây là hội chứng di truyền hiếm gặp liên quan đến đột biến gen kiểm soát sự phát triển của tế bào. Người mắc hội chứng này có nguy cơ cao mắc nhiều loại ung thư, trong đó có ung thư xương.

PHƠI NHIỄM BỨC XẠ

Trẻ em từng tiếp xúc với bức xạ liều cao có thể có nguy cơ mắc ung thư xương cao hơn.

Nguồn bức xạ có thể bao gồm:

• điều trị xạ trị cho các bệnh ung thư trước đó

• tiếp xúc với chất phóng xạ trong môi trường

Các chất như radium hoặc strontium có thể tích tụ trong xương và làm tăng nguy cơ phát triển khối u.

GIỚI TÍNH VÀ TỐC ĐỘ PHÁT TRIỂN CƠ THỂ

Theo nhiều thống kê, ung thư xương có xu hướng xuất hiện nhiều hơn ở:

• trẻ trai

• trẻ có tốc độ phát triển chiều cao nhanh

Điều này cho thấy tốc độ tăng trưởng xương mạnh có thể liên quan đến nguy cơ xuất hiện bệnh.

DẤU HIỆU UNG THƯ XƯƠNG Ở TRẺ EM CHA MẸ CẦN LƯU Ý

Các triệu chứng của ung thư xương ở trẻ em đôi khi dễ nhầm với đau xương do vận động hoặc tăng trưởng.

Một số dấu hiệu cần chú ý gồm:

ĐAU NHỨC XƯƠNG KÉO DÀI

Trẻ có thể bị đau:

• lúc đầu đau nhẹ

• sau đó đau tăng dần

• đau nhiều vào ban đêm

Cơn đau thường kéo dài và không cải thiện.

SƯNG VÙNG XƯƠNG

Khi khối u phát triển, vùng da quanh xương có thể:

• sưng

• nóng

• đỏ

• đau khi chạm vào

HẠN CHẾ VẬN ĐỘNG

Nếu khối u nằm gần khớp, trẻ có thể:

• khó cử động

• đi khập khiễng

• giảm khả năng vận động

XƯƠNG DỄ GÃY

Ung thư xương làm suy yếu cấu trúc xương, khiến xương dễ gãy ngay cả khi va chạm nhẹ.

CÁC DẤU HIỆU TOÀN THÂN

Trong một số trường hợp, trẻ có thể xuất hiện:

• mệt mỏi

• sụt cân

• sốt nhẹ kéo dài

• đổ mồ hôi ban đêm

UNG THƯ XƯƠNG Ở TRẺ EM CÓ CHỮA ĐƯỢC KHÔNG?

Ung thư xương hoàn toàn có thể điều trị nếu được phát hiện sớm.

Các phương pháp điều trị thường bao gồm:

• hóa trị

• phẫu thuật loại bỏ khối u

• xạ trị trong một số trường hợp

• các liệu pháp điều trị tiên tiến

Hiện nay, tỷ lệ sống sau 5 năm của trẻ mắc ung thư xương khoảng 65%, và có thể cao hơn nếu bệnh được phát hiện khi khối u chưa di căn.

LỜI KHUYÊN TỪ DƯỢC SĨ ĐẠI MINH

Ung thư xương ở trẻ em tuy hiếm gặp nhưng thường xuất hiện trong giai đoạn trẻ tăng trưởng nhanh. Chính vì vậy, phụ huynh cần chú ý những dấu hiệu bất thường liên quan đến xương khớp của trẻ.

Nếu trẻ có các biểu hiện như:

• đau xương kéo dài

• sưng vùng xương

• đi lại khó khăn

cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm để được kiểm tra và chẩn đoán kịp thời.

Việc phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm không chỉ giúp tăng hiệu quả điều trị mà còn giúp trẻ có cơ hội phục hồi tốt và duy trì chất lượng cuộc sống sau điều trị.

Dược sĩ Đại Minh
Chuyên gia tư vấn phát triển chiều cao trẻ em
Chia sẻ kiến thức khoa học giúp cha mẹ theo dõi và hỗ trợ sự phát triển toàn diện của trẻ.