Táo bón sau sinh là tình trạng rất thường gặp ở phụ nữ sau khi sinh con, đặc biệt trong giai đoạn ở cữ và cho con bú. Nhiều mẹ cho rằng đây chỉ là rối loạn tiêu hóa tạm thời nên cố chịu đựng, tuy nhiên nếu không xử lý đúng cách, táo bón kéo dài có thể gây ra nhiều hậu quả không tốt cho hệ tiêu hóa và sức khỏe sinh sản về sau.
Với vai trò là dược sĩ, tôi thường gặp rất nhiều mẹ sau sinh gặp khó khăn khi đi đại tiện nhưng lại ngại chia sẻ. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, mức độ ảnh hưởng và cách phòng ngừa táo bón sau sinh một cách hiệu quả và an toàn, đặc biệt là không ảnh hưởng đến nguồn sữa mẹ.
1. Nguyên nhân gây táo bón sau sinh
Táo bón sau sinh chủ yếu là táo bón chức năng, liên quan đến chế độ ăn uống, sinh hoạt và những thay đổi sinh lý của cơ thể người mẹ.
Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
🔹 Thay đổi nội tiết tố khi cho con bú
Sau sinh, nội tiết tố trong cơ thể người mẹ tiếp tục thay đổi để thích nghi với quá trình tạo sữa. Những thay đổi này có thể làm giảm nhu động ruột, khiến phân di chuyển chậm hơn và gây táo bón.
🔹 Ít vận động sau sinh
Trong thời gian ở cữ, nhiều mẹ:
-
Nằm nghỉ nhiều
-
Hạn chế đi lại
Điều này làm nhu động ruột yếu đi, phân lưu lại trong ruột lâu hơn, bị tái hấp thu nước, dẫn đến phân khô và cứng.
🔹 Chế độ ăn uống kiêng khem
Nhiều sản phụ:
-
Ăn ít rau, ít trái cây
-
Uống ít nước vì lo “sữa bị loãng”
Chế độ ăn thiếu chất xơ và nước là nguyên nhân hàng đầu gây táo bón sau sinh.
🔹 Tâm lý sợ đau khi đi đại tiện
Sau sinh thường hoặc sinh mổ, nhiều mẹ:
-
Đau vết khâu tầng sinh môn
-
Đau vết mổ
Từ đó sinh ra tâm lý ngại đi vệ sinh, nhịn đi tiêu, lâu dần làm mất phản xạ đại tiện tự nhiên.
🔹 Cơ thể suy nhược, mất máu sau sinh
Sau sinh, cơ thể người mẹ thường:
-
Mất máu
-
Mất sản dịch
Khi cơ thể chưa hồi phục hoàn toàn, đại tràng không được “nuôi dưỡng” đầy đủ, dễ gây khô ruột và táo bón.
🔹 Tiền sử táo bón
Những phụ nữ đã từng táo bón trước hoặc trong thai kỳ có nguy cơ táo bón sau sinh cao hơn, dễ kèm theo trĩ, nứt hậu môn hoặc sa trực tràng.
2. Táo bón sau sinh có nghiêm trọng không?
Phần lớn các trường hợp táo bón sau sinh không nguy hiểm, tuy nhiên không nên chủ quan.
Mẹ cần đi khám hoặc hỏi ý kiến nhân viên y tế nếu:
-
Phân có lẫn máu hoặc chất nhầy
-
Đau bụng kéo dài
-
Táo bón xen kẽ tiêu chảy
-
Táo bón dai dẳng nhiều tuần không cải thiện
Táo bón kéo dài và rặn mạnh khi đi tiêu có thể:
-
Gây hoặc làm nặng bệnh trĩ sau sinh
-
Gây nứt kẽ hậu môn, đau rát kéo dài
-
Làm tâm lý mẹ căng thẳng, mệt mỏi, ảnh hưởng chăm sóc con
👉 Vì vậy, dù không quá nguy hiểm, táo bón sau sinh cần được phòng ngừa và xử lý sớm.
3. Cách phòng ngừa táo bón sau sinh hiệu quả và an toàn
Theo góc nhìn của Dược sĩ Ngọc Minh, khi đang cho con bú, mẹ nên ưu tiên biện pháp không dùng thuốc, an toàn cho cả mẹ và bé.
✅ Xây dựng chế độ ăn giàu chất xơ
Chất xơ giúp:
-
Hút nước trong ruột
-
Làm mềm phân
-
Tạo khối phân và kích thích nhu động ruột
Nguồn chất xơ nên bổ sung:
-
Rau xanh
-
Trái cây chín
-
Các loại đậu
-
Ngũ cốc nguyên cám
👉 Nên tăng lượng chất xơ từ từ để tránh đầy hơi, khó tiêu.
✅ Uống đủ nước mỗi ngày
Chất xơ chỉ phát huy tác dụng khi có đủ nước.
Phụ nữ sau sinh nên uống:
-
1,5 – 2 lít nước mỗi ngày
-
Có thể từ nước lọc, nước canh, sữa, nước trái cây
Uống đủ nước không làm loãng sữa, ngược lại còn giúp cơ thể khỏe hơn và tạo sữa tốt hơn.
✅ Bổ sung vitamin và khoáng chất
Phụ nữ cho con bú cần đủ:
-
Canxi
-
Vitamin D
-
Sắt
-
Kẽm
-
Vitamin A
👉 Nên bổ sung theo tư vấn của nhân viên y tế để tránh dùng quá liều gây táo bón.
✅ Vận động nhẹ nhàng sau sinh
Sau khi hết thời gian ở cữ:
-
Nên đi bộ nhẹ
-
Tập các bài thể dục phù hợp
-
Duy trì vận động mỗi ngày
Vận động giúp:
-
Tăng nhu động ruột
-
Giảm nguy cơ táo bón
-
Cải thiện sức khỏe toàn thân
✅ Rèn luyện thói quen đi vệ sinh đúng cách
Một số nguyên tắc rất quan trọng:
-
Đi vệ sinh đúng giờ, tốt nhất vào buổi sáng
-
Không nhịn khi buồn đi
-
Không ngồi quá lâu trong nhà vệ sinh
-
Tư thế đi tiêu tốt nhất là ngồi xổm
Nếu dùng bồn cầu, mẹ có thể:
👉 Kê một chiếc ghế cao khoảng 20cm dưới chân để tạo tư thế ngồi xổm tự nhiên.
✅ Giữ tinh thần thoải mái
Căng thẳng, lo lắng, mất ngủ đều có thể làm:
-
Rối loạn tiêu hóa
-
Táo bón nặng hơn
Hãy cố gắng:
-
Nghỉ ngơi hợp lý
-
Giữ tinh thần lạc quan
-
Chia sẻ áp lực với người thân
4. Lời khuyên từ Dược sĩ Ngọc Minh
Táo bón sau sinh là tình trạng thường gặp nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa được nếu mẹ hiểu đúng và chăm sóc cơ thể hợp lý.
Đừng ngại hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ nếu tình trạng táo bón:
-
Kéo dài
-
Gây đau nhiều
-
Ảnh hưởng sinh hoạt hằng ngày
👉 Việc xử lý sớm không chỉ giúp mẹ dễ chịu hơn mà còn bảo vệ sức khỏe tiêu hóa và sinh sản lâu dài.
Để lại một bình luận