Gần đây, số ca mắc bệnh tay chân miệng (TCM) trong cộng đồng đang có xu hướng gia tăng, khiến nhiều bậc phụ huynh không khỏi lo lắng. Đây là một bệnh truyền nhiễm phổ biến ở trẻ nhỏ và trong phần lớn trường hợp, trẻ có thể được chăm sóc, theo dõi và hồi phục tại nhà nếu bệnh ở thể nhẹ.
Tuy nhiên, theo Dược sĩ Ngọc Minh, vẫn có rất nhiều hiểu lầm trong quá trình chăm sóc trẻ bị tay chân miệng tại nhà. Chính những hiểu lầm này có thể khiến bệnh kéo dài hoặc bỏ sót các dấu hiệu nguy hiểm.
Bài viết dưới đây tổng hợp những lời khuyên cốt lõi, thực tế và quan trọng nhất từ Dược sĩ Ngọc Minh, giúp cha mẹ chăm sóc con đúng cách – an toàn – và chủ động hơn.
1. Kháng sinh không phải là “thần dược” và có thể gây hại
Một trong những sai lầm phổ biến và nguy hiểm nhất là nhiều cha mẹ cho rằng các vết loét trong miệng trẻ là do nhiễm khuẩn, từ đó vội vàng yêu cầu dùng kháng sinh.
Dược sĩ Ngọc Minh khẳng định rõ:
👉 Bệnh tay chân miệng là bệnh do virus Enterovirus gây ra,
👉 kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng tiêu diệt virus.
Việc sử dụng kháng sinh trong trường hợp này không những không giúp trẻ mau khỏi bệnh mà còn gây ra nhiều hệ quả tiêu cực.
Theo cảnh báo chuyên môn:
“Việc dùng kháng sinh là không cần thiết… không những không diệt được virus mà còn gây rối loạn hệ vi sinh đường ruột của trẻ, dẫn đến rối loạn tiêu hóa và ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng hấp thu và chuyển hóa dinh dưỡng.”
Nguyên tắc cần ghi nhớ:
Tay chân miệng do virus gây ra – kháng sinh không có vai trò trong điều trị.
2. Thức ăn lạnh, lỏng mới là “bạn thân” của trẻ lúc này
Các vết loét trong miệng khiến trẻ rất đau khi nhai và nuốt. Nhiều cha mẹ vì thương con nên cố ép trẻ ăn cháo, súp nóng với suy nghĩ “đồ nóng sẽ tốt hơn”. Thực tế, đây là một quan niệm sai lầm.
Theo Dược sĩ Ngọc Minh, nguyên tắc ăn uống quan trọng nhất lúc này là:
👉 lỏng – nguội – dễ nuốt.
Thức ăn nóng hoặc thực phẩm cứng khiến động tác nhai làm co cơ và cọ xát vào vết loét, khiến trẻ đau nhiều hơn và càng sợ ăn.
Một số gợi ý hiệu quả:
-
Cho trẻ uống sữa mát, có thể để sữa trong ngăn mát tủ lạnh hoặc thêm vài viên đá nhỏ để làm dịu vết loét.
-
Nếu bổ sung thực phẩm khác, hãy ninh thật nhừ thành súp hoặc cháo loãng, sau đó để nguội hoàn toàn trước khi cho trẻ ăn.
Cách này giúp trẻ dễ tiếp nhận thức ăn hơn, đồng thời đảm bảo bù nước và cung cấp năng lượng trong giai đoạn bệnh.
3. Thời gian cách ly dài hơn bạn nghĩ rất nhiều
Hiểu đúng về khả năng lây nhiễm là yếu tố then chốt để phòng ngừa lây lan trong cộng đồng.
Bệnh tay chân miệng có thời gian ủ bệnh trung bình từ 2–3 ngày, có thể kéo dài đến 7 ngày. Tuy nhiên, theo Dược sĩ Ngọc Minh, điều nhiều cha mẹ chưa biết là:
👉 Khả năng lây nhiễm của trẻ có thể kéo dài đến 2 tuần.
Vì vậy, trẻ mắc tay chân miệng cần được cách ly tại nhà ít nhất 14 ngày kể từ khi xuất hiện triệu chứng, ngay cả khi trẻ đã đỡ sốt hoặc khô ban.
Đây là biện pháp rất quan trọng để:
-
Bảo vệ các trẻ khác
-
Hạn chế lây lan trong trường học và cộng đồng
4. Tuyệt đối không chà xát, nhưng đừng kiêng tắm cho trẻ
Nhiều cha mẹ lo sợ nước làm bệnh nặng hơn nên kiêng tắm cho trẻ. Trên thực tế, tắm rửa sạch sẽ mỗi ngày là cần thiết, miễn là tuân thủ đúng nguyên tắc.
Dược sĩ Ngọc Minh nhấn mạnh:
👉 Tuyệt đối không chà xát lên các nốt phỏng.
Khi các nốt phỏng bị vỡ:
-
Virus có thể phát tán ra môi trường, làm tăng nguy cơ lây nhiễm
-
Da bị tổn thương tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, gây bội nhiễm
Cách chăm sóc đúng:
-
Tắm cho trẻ bằng nước sạch, ấm
-
Thao tác nhẹ nhàng, không kỳ cọ
-
Dùng khăn mềm thấm khô
-
Sau đó bôi dung dịch sát khuẩn ngoài da như xanh methylen hoặc hồ nước theo chỉ định để giúp nốt ban nhanh khô và ngừa bội nhiễm
5. Dấu hiệu nguy hiểm thật sự không nằm ở các nốt ban
Rất nhiều cha mẹ quá tập trung vào các nốt ban ngoài da, trong khi nguy cơ thực sự của tay chân miệng lại nằm ở các dấu hiệu thần kinh kín đáo hơn.
Theo Dược sĩ Ngọc Minh, cha mẹ cần đặc biệt theo dõi các dấu hiệu cảnh báo bệnh chuyển nặng (độ 2). Nếu trẻ có bất kỳ dấu hiệu nào sau đây, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay:
-
Giật mình chới với: Trẻ giật mình nhiều lần, kể cả khi đang ngủ hoặc không có tiếng động.
-
Sốt cao liên tục trên 2 ngày, thường trên 39°C và không đáp ứng tốt với thuốc hạ sốt.
-
Lừ đừ, ngủ nhiều, khó đánh thức, phản ứng chậm chạp.
-
Quấy khóc vô cớ, dai dẳng, không thể dỗ được.
Đây là những dấu hiệu cho thấy virus có thể đã bắt đầu ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương, và việc chăm sóc tại nhà lúc này không còn an toàn.
Lời kết
Chăm sóc trẻ bị tay chân miệng tại nhà không chỉ cần sự kiên nhẫn, mà quan trọng hơn là hiểu đúng bản chất của bệnh. Hiệu quả chăm sóc không nằm ở việc lo lắng quá mức về các nốt ban ngoài da, mà nằm ở việc:
-
Xử trí triệu chứng đúng cách
-
Đảm bảo dinh dưỡng và bù nước
-
Cách ly đúng thời gian
-
Và đặc biệt là nhận biết sớm các dấu hiệu nguy hiểm thực sự
Sau khi đọc bài viết này, cha mẹ đã sẵn sàng tập trung đúng vào những dấu hiệu quan trọng nhất để bảo vệ con mình một cách an toàn và khoa học hơn chưa?
Để lại một bình luận