DẤU HIỆU TRẺ THIẾU SẮT: CHA MẸ TUYỆT ĐỐI KHÔNG NÊN CHỦ QUAN

Thiếu sắt ở trẻ em là một trong những vấn đề dinh dưỡng phổ biến hiện nay, đặc biệt ở trẻ nhỏ và trẻ trong giai đoạn phát triển nhanh. Khi bị thiếu máu thiếu sắt, cơ thể trẻ dễ trở nên xanh xao, mệt mỏi, suy nhược và có nguy cơ gặp nhiều ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cũng như trí tuệ.

Việc nhận biết sớm dấu hiệu trẻ thiếu sắt và có biện pháp phòng ngừa, bổ sung đúng cách sẽ giúp trẻ phát triển khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần.

1. Sắt có vai trò gì trong cơ thể trẻ?

Sắt là một trong 3 vi chất quan trọng nhất của cơ thể, bên cạnh vitamin A và i-ốt. Đối với trẻ em, sắt giữ nhiều vai trò thiết yếu:

Tham gia cấu tạo huyết sắc tố Hemoglobin, giúp vận chuyển oxy từ phổi đến các cơ quan trong cơ thể
Tham gia hình thành Myoglobin – sắc tố hô hấp của cơ
Góp phần cấu tạo nhiều enzyme của hệ miễn dịch
Đóng vai trò quan trọng trong phát triển trí não, khả năng học tập và ghi nhớ
Giúp tăng cường sức đề kháng, bảo vệ cơ thể khỏi vi khuẩn gây bệnh

⚠️ Khi cơ thể không được cung cấp đủ sắt, trẻ có nguy cơ gặp các rối loạn về vận động, hành vi, trí tuệ và chậm phát triển lâu dài.

2. Dấu hiệu nhận biết trẻ thiếu sắt cha mẹ cần lưu ý

Khi trẻ bị thiếu sắt hoặc thiếu máu thiếu sắt, cơ thể thường xuất hiện các biểu hiện sau:

Da xanh xao, nhợt nhạt (dễ thấy ở vành tai, lòng bàn tay, bàn chân, niêm mạc họng)
Kết mạc mắt nhạt màu
Trẻ hay mệt mỏi, uể oải, chậm chạp
Buồn ngủ nhiều, kém tập trung
Vận động kém hơn trẻ cùng lứa tuổi
Rối loạn tiêu hóa, chán ăn, sụt cân
Dễ mắc các bệnh nhiễm trùng
Trẻ cáu gắt, trí nhớ giảm

Thiếu sắt nặng có thể gây:

Hoa mắt, chóng mặt
Khó thở khi vận động
Tim đập nhanh
Phù nhẹ ở bàn tay, bàn chân

Một số trẻ còn gặp hội chứng Pica, có xu hướng ăn các vật lạ như đất, bụi bẩn, sơn… làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và ngộ độc.

3. Nguyên nhân gây thiếu máu thiếu sắt ở trẻ em

Thiếu sắt ở trẻ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm:

Trẻ sinh non, sinh nhẹ cân, sinh đôi → dự trữ sắt thấp
Trẻ bú mẹ nhưng chế độ dinh dưỡng của mẹ thiếu sắt
Trẻ dùng sữa công thức nhưng không được bổ sung đủ sắt
Chế độ ăn dặm thiếu thực phẩm nguồn gốc động vật
Trẻ hấp thu sắt kém do tiêu chảy kéo dài, rối loạn hấp thu, bệnh lý tiêu hóa
Trẻ trong độ tuổi dậy thì có nhu cầu sắt tăng cao
Trẻ bị mất máu kéo dài (xuất huyết tiêu hóa, chấn thương…)

4. Các xét nghiệm chẩn đoán thiếu sắt ở trẻ

Để xác định chính xác tình trạng thiếu sắt, bác sĩ có thể chỉ định:

Tổng phân tích tế bào máu
Xét nghiệm Ferritin huyết thanh
Định lượng sắt huyết thanh
Xét nghiệm Transferrin hoặc tổng khả năng liên kết sắt
Xét nghiệm máu trong phân
Xét nghiệm nước tiểu tìm máu hoặc hemoglobin

👉 Cha mẹ không nên tự ý kết luận thiếu sắt nếu chưa có xét nghiệm phù hợp.

5. Cần làm gì khi trẻ có dấu hiệu thiếu sắt?

Khi nhận thấy trẻ có dấu hiệu nghi ngờ thiếu sắt, phụ huynh nên:

Đưa trẻ đi khám để được đánh giá chính xác
Bổ sung sắt theo đúng chỉ định của bác sĩ/dược sĩ

⏳ Quá trình điều trị thiếu máu thiếu sắt thường kéo dài ít nhất 3–6 tháng để phục hồi hoàn toàn.

Lưu ý khi bổ sung sắt cho trẻ:

Không tự ý mua thuốc bổ sung sắt khi chưa có tư vấn chuyên môn
Nên cho trẻ uống sắt lúc dạ dày còn trống để hấp thu tốt hơn
Không uống sắt cùng sữa
Kết hợp thực phẩm giàu vitamin C để tăng hấp thu sắt
Nếu bổ sung tại nhà không hiệu quả, cần đưa trẻ đi khám dinh dưỡng

6. Cách phòng ngừa thiếu máu thiếu sắt ở trẻ em

Phòng ngừa thiếu sắt cần được thực hiện ngay từ giai đoạn mang thai và duy trì trong suốt quá trình trẻ lớn lên.

Mẹ bầu và mẹ cho con bú cần ăn uống đủ sắt
Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên cần ăn dặm hợp lý
Trẻ lớn cần chế độ ăn đa dạng, đầy đủ dinh dưỡng

Thực phẩm giàu sắt nên bổ sung:

Nguồn động vật: thịt bò, thịt lợn, gan gà, trứng, cá, tôm, cua, ốc…
Nguồn thực vật: đậu đen, đậu xanh, đậu phụ, vừng, lạc, sữa đậu nành

Kết hợp thêm thực phẩm giàu vitamin C như cam, quýt, bưởi, đu đủ, rau xanh để tăng hấp thu sắt.

Ngoài ra, cần:

Tẩy giun định kỳ cho trẻ
Đảm bảo vệ sinh ăn uống và môi trường sống

Lời khuyên từ Nhà thuốc Đại Minh

Thiếu sắt ở trẻ hoàn toàn có thể phòng ngừa và cải thiện nếu được phát hiện sớm và bổ sung đúng cách. Cha mẹ không nên chủ quan khi thấy trẻ xanh xao, mệt mỏi hay chậm phát triển.

📩 Nhà thuốc Đại Minh luôn sẵn sàng tư vấn sử dụng sắt và vi chất an toàn – đúng liều – phù hợp từng độ tuổi, giúp cha mẹ chăm sóc con hiệu quả và yên tâm hơn.