Thời tiết giao mùa là giai đoạn trẻ em rất dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi. Bệnh có xu hướng tái đi tái lại, gây ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt, học tập và sức khỏe lâu dài của trẻ nếu không được chăm sóc đúng cách.
Dưới góc nhìn của dược sĩ Đại Minh, bài viết này sẽ giúp cha mẹ hiểu rõ về nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính ở trẻ em, biết cách xử trí tại nhà đúng – nhận diện sớm dấu hiệu nguy hiểm – phòng bệnh hiệu quả.
1. Nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính ở trẻ em là gì?
Nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính (NKHHCT) ở trẻ em là nhóm bệnh do virus hoặc vi khuẩn gây viêm cấp tính tại một phần hoặc toàn bộ hệ hô hấp, từ tai – mũi – họng đến phổi và màng phổi. Thời gian ho thường không quá 30 ngày.
🔹 Đây là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở trẻ em, đặc biệt ở trẻ dưới 5 tuổi.
🔹 Trung bình, một trẻ dưới 5 tuổi có thể mắc NKHHCT 5–8 lần mỗi năm.
🔹 Nếu được chăm sóc đúng, đa số trẻ tự khỏi sau 10–14 ngày. Tuy nhiên, khoảng 20–25% trường hợp có thể tiến triển thành viêm phổi, biến chứng nguy hiểm nhất.
Phân loại nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính
1. Viêm đường hô hấp trên
-
Viêm mũi, họng, tai giữa
-
Nguyên nhân chủ yếu do virus
-
Đa số tự khỏi nếu chăm sóc tốt
2. Viêm đường hô hấp dưới
-
Viêm tiểu phế quản, viêm phổi
-
Trong đó viêm phổi là nguy hiểm nhất, cần phát hiện sớm để tránh biến chứng và tử vong
2. Cách xử trí và chăm sóc trẻ bị nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính
2.1. Trường hợp trẻ có dấu hiệu nhẹ, thông thường
Khi trẻ có các biểu hiện:
-
Ho, sổ mũi, cảm lạnh
-
Có thể sốt nhẹ
-
Nhịp thở bình thường, trẻ vẫn bú/ăn được
👉 Cha mẹ không nên quá lo lắng, vì đa số trường hợp do virus và kháng sinh không có tác dụng.
Chăm sóc và xử trí tại nhà
✅ Giảm ho – long đờm an toàn
-
Nếu trẻ ho nhiều: ưu tiên thuốc ho thảo dược (hoa hồng bạch, quất hấp mật ong…)
-
Tránh lạm dụng thuốc ho tây y cho trẻ nhỏ
✅ Vệ sinh mũi họng
-
Nhỏ/rửa mũi bằng nước muối sinh lý 0,9%
-
Hút dịch mũi nhẹ nhàng giúp trẻ dễ thở
✅ Hỗ trợ tống xuất đờm
-
Vỗ lưng cho trẻ trước ăn hoặc sau ăn ít nhất 1 giờ
-
Vỗ mỗi bên phổi 3–5 phút, thao tác nhẹ nhàng
✅ Dinh dưỡng đầy đủ
-
Trẻ bú mẹ: cho bú nhiều lần hơn
-
Trẻ ăn dặm: cháo/bột loãng nhưng đủ chất (đạm – rau – dầu mỡ)
-
Chia nhỏ bữa, thay đổi món để kích thích ăn ngon
✅ Bù nước – vitamin
-
Cho trẻ uống thêm nước, nước hoa quả (vitamin A, C)
✅ Hạ sốt đúng cách
-
Sốt < 38,5°C: nới lỏng quần áo, chườm ấm
-
Sốt ≥ 38,5°C: dùng thuốc hạ sốt theo cân nặng
✅ Giữ môi trường sạch sẽ
-
Phòng thoáng khí, hạn chế nguồn lây
-
Giữ vệ sinh tay và đồ dùng chăm sóc trẻ
2.2. Trường hợp trẻ có dấu hiệu nặng – cần đi viện ngay
⚠️ Dấu hiệu cảnh báo viêm phổi ở trẻ em:
-
Ho kéo dài, thở nhanh, khó thở
-
Bú kém, bỏ ăn, mệt nhiều
-
Rút lõm lồng ngực, thở rên
-
Đùn bọt mép, tím tái
Cách nhận biết thở nhanh theo độ tuổi
-
Trẻ < 2 tháng: > 60 lần/phút
-
Trẻ 2–12 tháng: > 50 lần/phút
-
Trẻ 1–5 tuổi: > 40 lần/phút
👉 Khi có các dấu hiệu trên, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay, không tự điều trị tại nhà.
3. Cách phòng bệnh nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính ở trẻ em
🔹 Cho trẻ bú mẹ sớm và hoàn toàn trong 6 tháng đầu
🔹 Tiêm chủng đầy đủ theo lịch
🔹 Dinh dưỡng cân đối, tăng sức đề kháng
🔹 Phòng ở thoáng mát, đủ ánh sáng
🔹 Điều hòa: chênh lệch nhiệt độ trong – ngoài ≤ 5–7°C
🔹 Giữ ấm cho trẻ, tránh khói bụi, thuốc lá
🔹 Người lớn bị bệnh hô hấp cần đeo khẩu trang, rửa tay, hạn chế tiếp xúc
Lời khuyên từ Dược sĩ Đại Minh
“Nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính ở trẻ em rất phổ biến nhưng không được chủ quan. Chăm sóc đúng cách giúp trẻ mau khỏi, trong khi phát hiện sớm dấu hiệu nặng có thể cứu sống trẻ.”
Khi có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Để lại một bình luận