Bệnh vàng da sơ sinh là tình trạng khá phổ biến ở trẻ mới sinh khiến nhiều cha mẹ lo lắng. Có bé chỉ vàng da nhẹ rồi tự hết, nhưng cũng có trường hợp vàng da nặng gây biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời. Vậy bệnh vàng da sơ sinh là gì, nguyên nhân do đâu và khi nào cần đưa bé đi khám? Dược sĩ Đại Minh sẽ giải đáp chi tiết trong bài viết dưới đây.
BỆNH VÀNG DA SƠ SINH LÀ GÌ?
Bệnh vàng da sơ sinh là hiện tượng da, niêm mạc và lòng trắng mắt của trẻ chuyển sang màu vàng do nồng độ bilirubin trong máu tăng cao.
Bilirubin là chất màu vàng được sinh ra khi hồng cầu già bị phá hủy. Ở người lớn, gan sẽ xử lý và đào thải bilirubin ra ngoài. Tuy nhiên ở trẻ sơ sinh, gan còn non yếu nên bilirubin dễ tích tụ và gây vàng da.
Tình trạng này thường gặp trong những ngày đầu sau sinh.
VÀNG DA SƠ SINH CÓ PHẢI LÀ BỆNH KHÔNG?
Không phải trường hợp nào vàng da cũng là bệnh.
Vàng da sơ sinh được chia thành 2 loại:
1. VÀNG DA SINH LÝ
Đây là tình trạng bình thường, thường gặp ở nhiều trẻ sơ sinh.
Đặc điểm:
- Xuất hiện sau 24 giờ đầu sau sinh
- Vàng nhẹ ở mặt, cổ
- Bé bú tốt, ngủ tốt
- Tự hết sau 7 – 14 ngày
2. VÀNG DA BỆNH LÝ
Đây là trường hợp nguy hiểm cần khám và điều trị sớm.
Đặc điểm:
- Xuất hiện trong 24 giờ đầu
- Da vàng đậm
- Lan nhanh xuống ngực, bụng, chân tay
- Bé bú kém, ngủ li bì, quấy khóc
NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH VÀNG DA SƠ SINH
Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
Với vàng da sinh lý:
- Gan chưa trưởng thành
- Hồng cầu trẻ sơ sinh bị phá hủy nhiều
- Chức năng đào thải bilirubin còn yếu
Với vàng da bệnh lý:
- Bất đồng nhóm máu mẹ và con
- Sinh non
- Thiếu men G6PD
- Nhiễm trùng sơ sinh
- Bệnh gan mật bẩm sinh
- Tắc mật
- Xuất huyết sau sinh
DẤU HIỆU NHẬN BIẾT BỆNH VÀNG DA SƠ SINH
Cha mẹ có thể quan sát trẻ dưới ánh sáng tự nhiên.
Dấu hiệu thường gặp:
- Da vàng từ mặt xuống thân người
- Mắt vàng
- Bé ngủ nhiều
Dấu hiệu nguy hiểm cần đi viện ngay:
- Vàng da trong 24 giờ đầu
- Vàng toàn thân
- Bú kém, bỏ bú
- Sốt
- Co giật
- Ngủ li bì khó đánh thức
- Phân bạc màu
- Nước tiểu vàng sẫm
BỆNH VÀNG DA SƠ SINH CÓ NGUY HIỂM KHÔNG?
Nếu bilirubin tăng quá cao và không điều trị kịp thời, trẻ có thể gặp biến chứng:
- Tổn thương não
- Chậm phát triển trí tuệ
- Điếc
- Co giật
- Bại não
- Tử vong trong trường hợp nặng
Vì vậy không nên chủ quan khi trẻ bị vàng da.
CÁCH ĐIỀU TRỊ BỆNH VÀNG DA SƠ SINH
Tùy mức độ bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp phù hợp.
1. THEO DÕI TẠI NHÀ
Áp dụng với vàng da sinh lý nhẹ.
Cha mẹ cần:
- Cho bé bú nhiều lần
- Theo dõi màu da
- Tái khám đúng lịch
2. CHIẾU ĐÈN
Đây là phương pháp phổ biến nhất giúp giảm bilirubin trong máu.
3. THAY MÁU
Áp dụng khi bilirubin tăng quá cao và có nguy cơ tổn thương não.
CÁCH PHÒNG NGỪA BỆNH VÀNG DA SƠ SINH
Cha mẹ nên:
- Cho bé bú sớm sau sinh
- Bú mẹ đầy đủ
- Theo dõi da bé mỗi ngày
- Khám đúng lịch hẹn
- Sinh tại bệnh viện uy tín
- Tầm soát nhóm máu mẹ con khi mang thai
KHI NÀO CẦN ĐƯA TRẺ ĐI KHÁM NGAY?
Hãy đưa bé đi khám nếu có:
- Vàng da sớm
- Vàng da ngày càng đậm
- Bé bú yếu
- Quấy khóc bất thường
- Sốt
- Co giật
- Phân trắng
CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
Vàng da sơ sinh bao lâu thì hết?
Thông thường vàng da sinh lý sẽ hết sau 1 – 2 tuần.
Trẻ bú mẹ có dễ bị vàng da hơn không?
Một số trẻ bú mẹ hoàn toàn có thể vàng da kéo dài nhẹ, nhưng vẫn cần bác sĩ kiểm tra.
Có nên tự tắm nắng cho bé?
Tắm nắng không thay thế điều trị y khoa. Nếu bé vàng da rõ cần đi khám.
KẾT LUẬN
Bệnh vàng da sơ sinh là tình trạng thường gặp nhưng không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Tuy nhiên cha mẹ cần phân biệt vàng da sinh lý và vàng da bệnh lý để xử lý đúng cách.
Nếu bé vàng da sớm, vàng đậm hoặc bú kém, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được điều trị kịp thời.
Để lại một bình luận