Vàng da sơ sinh là tình trạng rất phổ biến ở trẻ mới chào đời. Phần lớn là vàng da sinh lý và sẽ tự hết, nhưng một số trường hợp có thể tiến triển nặng, gây ảnh hưởng não bộ nếu phát hiện muộn. Vì vậy, cha mẹ cần biết cách phát hiện vàng da sơ sinh sớm để xử lý kịp thời.
Trong bài viết này, Dược sĩ Đại Minh sẽ hướng dẫn chi tiết cách nhận biết vàng da sơ sinh tại nhà và khi nào cần đưa bé đi khám ngay.
VÀNG DA SƠ SINH LÀ GÌ?
Vàng da sơ sinh là hiện tượng da, mắt và niêm mạc của bé chuyển sang màu vàng do bilirubin trong máu tăng cao.
Bilirubin là chất được tạo ra khi hồng cầu bị phá hủy. Gan trẻ sơ sinh còn non yếu nên chưa đào thải tốt bilirubin, khiến chất này tích tụ trong cơ thể.
Tình trạng này thường xuất hiện trong tuần đầu sau sinh.
PHÁT HIỆN VÀNG DA SƠ SINH BẰNG CÁCH NÀO?
Cha mẹ có thể phát hiện vàng da sơ sinh bằng quan sát hàng ngày và theo dõi các dấu hiệu bất thường.
1. QUAN SÁT MÀU DA DƯỚI ÁNH SÁNG TỰ NHIÊN
Đây là cách đơn giản nhất.
Hãy đưa bé ra nơi có ánh sáng tự nhiên hoặc gần cửa sổ, sau đó quan sát:
- Da mặt có ngả vàng không
- Vùng ngực, bụng có vàng không
- Tay chân có vàng không
Không nên kiểm tra dưới ánh đèn vàng vì dễ nhầm lẫn.
2. ẤN NHẸ LÊN DA BÉ
Dùng ngón tay sạch ấn nhẹ lên vùng trán, ngực hoặc mũi bé trong vài giây rồi thả ra.
Nếu vùng da vừa ấn hiện màu vàng rõ hơn bình thường, bé có thể bị vàng da.
3. KIỂM TRA LÒNG TRẮNG MẮT
Quan sát phần lòng trắng mắt của bé.
Nếu mắt chuyển vàng, đây là dấu hiệu bilirubin tăng cao hơn và cần theo dõi sát.
4. THEO DÕI MỨC ĐỘ LAN RỘNG CỦA VÀNG DA
Vàng da thường lan theo thứ tự:
- Mặt
- Cổ
- Ngực
- Bụng
- Tay chân
- Lòng bàn tay, bàn chân
Nếu vàng da lan xuống chân tay nhanh, mức độ có thể nặng hơn.
5. THEO DÕI HÀNH VI CỦA TRẺ
Ngoài màu da, cha mẹ cần chú ý:
- Bé bú yếu
- Bỏ bú
- Ngủ li bì
- Khó đánh thức
- Quấy khóc nhiều
- Co giật
Đây là dấu hiệu nguy hiểm cần đưa đi viện ngay.
6. ĐO BILIRUBIN TẠI BỆNH VIỆN
Cách chính xác nhất để phát hiện vàng da sơ sinh là xét nghiệm bilirubin hoặc đo bilirubin qua da tại cơ sở y tế.
Bác sĩ sẽ đánh giá:
- Mức bilirubin hiện tại
- Tuổi của bé theo giờ/ngày
- Nguy cơ biến chứng
- Có cần chiếu đèn hay không
KHI NÀO DỄ PHÁT HIỆN VÀNG DA NHẤT?
Cha mẹ nên kiểm tra bé mỗi ngày, đặc biệt trong:
- 24 giờ đầu sau sinh
- Ngày thứ 2 đến ngày thứ 7
- Sau khi xuất viện về nhà
Đây là thời điểm vàng da thường xuất hiện rõ nhất.
DẤU HIỆU VÀNG DA SƠ SINH NGUY HIỂM
Đưa bé đi khám ngay nếu có:
- Vàng da trong 24 giờ đầu
- Vàng da đậm nhanh
- Vàng toàn thân
- Vàng mắt rõ
- Bú kém
- Ngủ li bì
- Sốt
- Co giật
- Phân bạc màu
- Nước tiểu vàng sẫm
CÓ NÊN TỰ KIỂM TRA TẠI NHÀ HOÀN TOÀN KHÔNG?
Cha mẹ có thể theo dõi ban đầu tại nhà, nhưng không nên tự chẩn đoán hoàn toàn.
Nhiều trường hợp nhìn vàng nhẹ nhưng bilirubin lại tăng cao. Vì vậy trẻ sơ sinh cần khám lại đúng lịch hẹn sau sinh.
CÁCH PHÒNG NGỪA VÀNG DA NẶNG
- Cho bé bú sớm sau sinh
- Bú mẹ thường xuyên
- Không để bé mất nước
- Theo dõi màu da mỗi ngày
- Tái khám đúng lịch
- Đưa bé đi khám sớm khi nghi ngờ
CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
Vàng da sơ sinh xuất hiện ngày thứ mấy?
Thường từ ngày thứ 2 đến ngày thứ 5 sau sinh.
Da bé hơi vàng có sao không?
Có thể là vàng da sinh lý, nhưng vẫn nên theo dõi và hỏi bác sĩ.
Có nên tắm nắng để kiểm tra vàng da?
Không. Tắm nắng không giúp chẩn đoán chính xác.
KẾT LUẬN
Phát hiện vàng da sơ sinh bằng cách nào? Cách đơn giản nhất là quan sát màu da, mắt, mức độ lan rộng và tình trạng bú ngủ của bé mỗi ngày. Tuy nhiên, cách chính xác nhất vẫn là đo bilirubin tại bệnh viện.
Cha mẹ tuyệt đối không chủ quan nếu bé vàng da sớm, vàng đậm hoặc bú kém. Phát hiện sớm sẽ giúp điều trị hiệu quả và phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.
Để lại một bình luận