Béo phì ở trẻ em đang trở thành vấn đề sức khỏe đáng báo động tại Việt Nam. Không còn là tình trạng hiếm gặp, ngày nay nhiều trẻ em thành thị lẫn nông thôn đang đối mặt với nguy cơ thừa cân, béo phì từ rất sớm. Điều đáng lo ngại là béo phì không chỉ ảnh hưởng ngoại hình mà còn kéo theo hàng loạt hệ lụy về tim mạch, nội tiết, xương khớp và tâm lý.
Dưới góc nhìn của Dược sĩ Đại Minh, cha mẹ cần hiểu đúng về nguyên nhân, dấu hiệu và cách chẩn đoán béo phì để can thiệp kịp thời cho trẻ.
BÉO PHÌ Ở TRẺ EM LÀ GÌ?
Béo phì ở trẻ em là tình trạng tích lũy mỡ thừa quá mức trong cơ thể, ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ.
Thông thường, bác sĩ sẽ dựa vào:
Chỉ số BMI theo tuổi
Cân nặng
Chiều cao
Biểu đồ tăng trưởng
để đánh giá trẻ có bị thừa cân hay béo phì hay không.
TÌNH TRẠNG BÉO PHÌ Ở TRẺ EM TẠI VIỆT NAM
Tỷ lệ trẻ em thừa cân, béo phì tại Việt Nam đang tăng nhanh, đặc biệt ở các thành phố lớn. Nguyên nhân chủ yếu đến từ:
Chế độ ăn nhiều đường, dầu mỡ
Ít vận động
Lạm dụng thiết bị điện tử
Thói quen ăn uống thiếu khoa học
Nhiều phụ huynh vẫn quan niệm “bé mập là khỏe”, khiến việc phát hiện và kiểm soát béo phì bị chậm trễ.
NGUYÊN NHÂN GÂY BÉO PHÌ Ở TRẺ EM
1. Ăn quá nhiều năng lượng
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất.
Các thực phẩm dễ gây tăng cân:
Gà rán
Trà sữa
Nước ngọt
Bánh kẹo
Đồ ăn nhanh
Snack
Khi trẻ nạp nhiều calo hơn nhu cầu cơ thể, năng lượng dư thừa sẽ tích tụ thành mỡ.
2. Ít vận động
Nhiều trẻ hiện nay:
Xem điện thoại nhiều giờ
Chơi game liên tục
Ít vận động ngoài trời
Điều này làm giảm tiêu hao năng lượng và tăng nguy cơ béo phì.
3. Thói quen ăn uống không lành mạnh
Một số thói quen nguy hiểm:
Ăn đêm thường xuyên
Vừa ăn vừa xem TV
Uống nhiều nước ngọt
Ăn quá nhanh
4. Yếu tố di truyền
Nếu cha mẹ bị béo phì, nguy cơ trẻ bị béo phì sẽ cao hơn.
Tuy nhiên, di truyền không phải yếu tố quyết định hoàn toàn. Chế độ sống vẫn đóng vai trò quan trọng nhất.
5. Rối loạn nội tiết hoặc bệnh lý
Một số trường hợp hiếm gặp:
Suy giáp
Hội chứng Cushing
Rối loạn hormone
Khi trẻ tăng cân bất thường, cha mẹ nên đưa bé đi khám.
DẤU HIỆU NHẬN BIẾT TRẺ BỊ BÉO PHÌ
Nhiều cha mẹ khó nhận ra con đang béo phì vì thấy bé vẫn khỏe mạnh.
Một số dấu hiệu phổ biến gồm:
Cân nặng tăng nhanh bất thường
Bé tăng cân liên tục dù chiều cao tăng chậm.
Vòng bụng lớn
Mỡ tập trung nhiều ở bụng, ngực, đùi.
Bé nhanh mệt khi vận động
Trẻ:
Leo cầu thang khó
Chạy ít đã mệt
Hay thở gấp
Xuất hiện vết rạn da
Một số bé có:
Rạn vùng bụng
Rạn đùi
Da sạm cổ, nách
Ngáy ngủ hoặc khó thở khi ngủ
Béo phì có thể gây hội chứng ngưng thở khi ngủ ở trẻ.
CÁCH CHẨN ĐOÁN BÉO PHÌ Ở TRẺ EM
1. Đo chỉ số BMI theo tuổi
BMI là chỉ số được dùng phổ biến để đánh giá béo phì.
Công thức:
BMI=
Chi
e
ˆ
ˋ
u cao (m)
2
C
a
ˆ
n nặng (kg)
Tuy nhiên ở trẻ em, BMI cần được đối chiếu theo:
Tuổi
Giới tính
Biểu đồ tăng trưởng
2. Đo vòng bụng
Vòng bụng lớn là dấu hiệu tích mỡ nội tạng nguy hiểm.
3. Đánh giá chế độ ăn và vận động
Bác sĩ sẽ hỏi:
Trẻ ăn gì mỗi ngày
Thời gian xem màn hình
Mức độ vận động
4. Xét nghiệm nếu cần
Một số xét nghiệm có thể được chỉ định:
Đường huyết
Mỡ máu
Men gan
Nội tiết tố
để phát hiện biến chứng liên quan béo phì.
TÁC HẠI CỦA BÉO PHÌ Ở TRẺ EM
Béo phì kéo dài có thể dẫn đến:
Tiểu đường type 2
Ngày càng gặp nhiều ở trẻ nhỏ.
Gan nhiễm mỡ
Trẻ béo phì có nguy cơ gan nhiễm mỡ rất cao.
Tăng huyết áp
Mỡ thừa ảnh hưởng tim mạch từ sớm.
Dậy thì sớm
Đặc biệt ở bé gái.
Ảnh hưởng tâm lý
Trẻ dễ:
Tự ti
Bị trêu chọc
Ngại giao tiếp
CÁCH PHÒNG NGỪA BÉO PHÌ CHO TRẺ
Xây dựng chế độ ăn lành mạnh
Ưu tiên:
Rau xanh
Trái cây
Cá
Thịt nạc
Ngũ cốc nguyên cám
Hạn chế:
Đồ chiên rán
Nước ngọt
Đồ ăn nhanh
Tăng vận động
Khuyến khích trẻ:
Chạy bộ
Đạp xe
Bơi lội
Chơi thể thao ngoài trời
Ít nhất 60 phút mỗi ngày.
Giảm thời gian dùng thiết bị điện tử
Không nên để trẻ:
Xem điện thoại quá lâu
Chơi game liên tục
Ngủ đủ giấc
Thiếu ngủ làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa và béo phì.
LỜI KHUYÊN TỪ DƯỢC SĨ ĐẠI MINH
Béo phì ở trẻ em không đơn giản chỉ là “mũm mĩm dễ thương”. Đây là vấn đề sức khỏe cần được phát hiện và can thiệp sớm.
Cha mẹ hãy:
Theo dõi cân nặng định kỳ
Điều chỉnh chế độ ăn hợp lý
Khuyến khích trẻ vận động
Không ép trẻ ăn quá nhiều
Điều quan trọng nhất là xây dựng lối sống lành mạnh cho cả gia đình thay vì chỉ tập trung giảm cân cho trẻ.
Một em bé khỏe mạnh là em bé có cân nặng phù hợp, vận động tốt, phát triển thể chất và tinh thần toàn diện.
Để lại một bình luận