Vàng da sơ sinh là tình trạng rất phổ biến ở trẻ mới chào đời, đặc biệt trong tuần đầu tiên sau sinh. Phần lớn trường hợp là vàng da sinh lý và tự hết, nhưng cũng có những trường hợp bilirubin tăng cao cần điều trị sớm để tránh biến chứng nguy hiểm đến não bộ.

Vậy các phương pháp điều trị vàng da sơ sinh hiện nay gồm những gì? Khi nào cần nhập viện? Dược sĩ Đại Minh sẽ giúp cha mẹ hiểu rõ trong bài viết dưới đây.

VÀNG DA SƠ SINH LÀ GÌ?

Vàng da sơ sinh là hiện tượng da, mắt và niêm mạc của bé chuyển sang màu vàng do bilirubin trong máu tăng cao.

Bilirubin là chất màu vàng được tạo ra khi hồng cầu bị phá hủy. Gan của trẻ sơ sinh còn non yếu nên chưa đào thải tốt, khiến bilirubin tích tụ trong cơ thể.

KHI NÀO CẦN ĐIỀU TRỊ VÀNG DA SƠ SINH?

Không phải trường hợp nào cũng cần điều trị. Bác sĩ sẽ dựa vào:

• Mức bilirubin trong máu
• Tuổi của trẻ theo giờ/ngày tuổi
• Trẻ đủ tháng hay sinh non
• Tốc độ tăng bilirubin
• Tình trạng bú ngủ của bé
• Có bệnh lý đi kèm hay không

Nếu bilirubin tăng cao, trẻ sẽ cần điều trị ngay.

CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ VÀNG DA SƠ SINH

1. THEO DÕI VÀ CHĂM SÓC TẠI NHÀ

Áp dụng với vàng da sinh lý nhẹ.

Cách thực hiện:

• Cho bé bú mẹ thường xuyên 8 – 12 cữ/ngày
• Theo dõi màu da mỗi ngày
• Giữ ấm cơ thể
• Tái khám đúng lịch hẹn

Mục tiêu:

Giúp bé đào thải bilirubin qua phân và nước tiểu tốt hơn.

2. TĂNG CƯỜNG BÚ MẸ

Đây là biện pháp rất quan trọng.

Khi bé bú tốt:

• Ít mất nước
• Đi tiêu nhiều hơn
• Bilirubin thải ra nhanh hơn

Nếu mẹ ít sữa, cần được hỗ trợ sớm để duy trì nguồn sữa.

3. CHIẾU ĐÈN ĐIỀU TRỊ VÀNG DA

Đây là phương pháp điều trị vàng da sơ sinh phổ biến và hiệu quả nhất.

Cơ chế:

Ánh sáng xanh đặc biệt sẽ biến bilirubin thành dạng dễ tan trong nước để cơ thể đào thải ra ngoài.

Khi nào cần chiếu đèn:

• Bilirubin tăng vượt ngưỡng an toàn
• Vàng da lan nhanh
• Trẻ sinh non có nguy cơ cao

Trong quá trình chiếu đèn:

• Bé được che mắt bảo vệ
• Theo dõi nhiệt độ
• Theo dõi nước tiểu, phân
• Tiếp tục bú mẹ

4. TRUYỀN DỊCH HOẶC BỔ SUNG DINH DƯỠNG

Một số bé bú yếu, mất nước hoặc hạ đường huyết có thể cần:

• Truyền dịch
• Hỗ trợ nuôi ăn
• Theo dõi sát tại bệnh viện

5. THAY MÁU

Đây là phương pháp chuyên sâu dành cho trường hợp nặng.

Áp dụng khi:

• Bilirubin quá cao
• Có nguy cơ tổn thương não
• Không đáp ứng chiếu đèn tích cực
• Bất đồng nhóm máu nặng

Mục đích:

• Loại bỏ bilirubin ra khỏi máu
• Loại bỏ kháng thể gây phá hủy hồng cầu

Thay máu cần thực hiện tại bệnh viện lớn có chuyên khoa sơ sinh.

6. ĐIỀU TRỊ NGUYÊN NHÂN GỐC

Nếu vàng da do bệnh lý, bác sĩ sẽ điều trị nguyên nhân như:

• Nhiễm trùng: dùng kháng sinh
• Thiếu men G6PD: tránh yếu tố kích thích
• Bệnh gan mật: can thiệp chuyên khoa
• Tắc mật: phẫu thuật nếu cần

CÓ NÊN TẮM NẮNG ĐỂ ĐIỀU TRỊ VÀNG DA KHÔNG?

Nhiều cha mẹ truyền tai nhau cách tắm nắng cho bé.

Tuy nhiên:

• Tắm nắng không thay thế chiếu đèn y khoa
• Không kiểm soát được cường độ ánh sáng
• Có nguy cơ mất nước, bỏng nắng, nóng sốt

Vì vậy không nên tự điều trị vàng da nặng bằng cách tắm nắng.

DẤU HIỆU CẦN ĐƯA BÉ ĐI VIỆN NGAY

Nếu bé có các biểu hiện sau, cần khám ngay:

• Vàng da trong 24 giờ đầu
• Vàng đậm nhanh
• Vàng toàn thân
• Bú yếu, bỏ bú
• Ngủ li bì
• Quấy khóc bất thường
• Co giật
• Sốt
• Phân trắng bạc màu

CHĂM SÓC TRẺ SAU ĐIỀU TRỊ VÀNG DA

Sau khi xuất viện, cha mẹ cần:

• Tiếp tục cho bú đều
• Theo dõi màu da
• Theo dõi cân nặng
• Tái khám đúng hẹn
• Quan sát bú ngủ của bé

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

Chiếu đèn có hại cho bé không?

Khi thực hiện đúng kỹ thuật tại bệnh viện, chiếu đèn khá an toàn và hiệu quả.

Vàng da sơ sinh có tái lại không?

Một số bé có thể vàng nhẹ trở lại nhưng cần bác sĩ đánh giá.

Điều trị vàng da bao lâu thì khỏi?

Tùy mức độ. Có bé chỉ vài ngày, có bé cần theo dõi lâu hơn.

KẾT LUẬN

Các phương pháp điều trị vàng da sơ sinh hiện nay gồm theo dõi tại nhà, tăng cường bú mẹ, chiếu đèn, truyền dịch, thay máu và điều trị nguyên nhân bệnh lý.

Cha mẹ tuyệt đối không chủ quan khi thấy bé vàng da. Phát hiện sớm và điều trị đúng cách sẽ giúp bé phục hồi nhanh, tránh biến chứng nguy hiểm.